Zorbalık, bir çocuğun başka bir çocuğu sürekli olarak rahatsız etmesidir. Genellikle zorbalığa uğrayan çocuklar, ya daha zayıf ya da daha küçük olmaktadır; ayrıca utangaç olup, kendilerini çaresiz hissederler. Engelli çocuklar veya özel sağlık bakım ihtiyaçları olan bireyler de zorbalığa maruz kalma riski açısından daha savunmasızdır.
Zorbalık, güç dengesizliği olduğunda ortaya çıkar. Bazen çocuklar birbirleriyle tartışabilir ya da yanlış davranışlarda bulunabilir, ancak bu her zaman zorbalık anlamına gelmez.
Siber zorbalık, sosyal medya, mesajlaşma, sohbet odaları veya anlık mesajlaşma gibi platformlar aracılığıyla elektronik ortamda gerçekleşir. Bu tür zorbalık, gündüz veya gece herhangi bir zamanda meydana gelebilir ve geleneksel zorbalıktan çok daha geniş bir kitle tarafından gözlemlenebilir. Siber zorbalığa uğrayan bir çocuğun yaşadıklarını geri almak veya gizlemek oldukça zorlayıcıdır.
Zorbalık Hakkında Gerçekler
• Hem kızlar hem de erkekler zorbalık yapabilir. • Bir çocuk hem zorba konumunda hem de zorbalığa uğrayan konumunda bulunabilir. • Zorbalık yapan çocuklar, ağlayan, sinirlenen ya da kolayca pes eden çocukları hedef alır.
Zorbalığın Üç Türü
- Fiziksel: vurma, tekmeleme, itme, boğma, yumruk atma.
- Sözel: tehdit etme, alay etme, nefret söylemi (bu durum, elektronik mesajlaşmayı da kapsamaktadır).
- Sosyal: etkinliklerden dışlama veya dedikodu yayma.
Zorbalık Nerelerde Gerçekleşir?
• Okulda, öğretmenlerin olaylara müdahil olmadığı durumlarda. • Yetişkinlerin gözetiminde bulunmadığı yerlerde; okula gidip gelirken, oyun alanında veya mahallede. • Elektronik yöntemlerle; sosyal medya, mesajlaşma ve anlık mesajlaşma uygulamalarında.
Zorbalık Yapanlar ve Zorbalığa Uğrayanların Ortak Özellikleri
StopBullying.gov’a göre, zorbalığa uğrayan çocuklar genellikle aşağıdaki risk faktörlerinden bir veya daha fazlasına sahiptir:
• Akranlarından farklı olarak fazla kilolu veya zayıf olmak, gözlük takmak veya “havalı” olarak değerlendirilmeyen kıyafetler giymek. • Zayıf olarak algılanmak veya kendilerini savunamamak. • Diğerlerinden daha az “popüler” olmak ve az sayıda arkadaşa sahip olmak. • Başkalarıyla iyi geçinememek, rahatsız edici ya da kışkırtıcı olarak görülmek veya başkalarını dikkat çekmek amacıyla kışkırtmak.
Zorbalık yapan kişilerin, zorbalık eylemlerini gerçekleştirdiklerinden daha güçlü veya daha büyük olmaları gerekmemektedir. Çoğu zaman, bu öğrencilerin davranışlarını değiştirmek ve onları etkileyebilecek diğer zorluklarla başa çıkmak için desteğe ihtiyaçları vardır.
Zorbalığa uğrayan çocuklar aşağıdaki özelliklerden bir veya daha fazlasına sahip olma eğilimindedir:
• Agresif davranışlar sergileyebilir veya kolayca hayal kırıklığına uğrayabilirler. • Ebeveyn katılımı daha az olabilir. • Evde çeşitli sorunlarla karşılaşabilirler. • Başkaları hakkında olumsuz düşünceye sahip olabilirler. • Kurallara uymakta zorlanabilirler. • Şiddeti olumlu bir çözüm olarak değerlendirebilirler. • Zorbalık yapan arkadaşlarla ilişkileri olabilir.
Zorbalığın Etkileri
Siber zorbalık da dahil olmak üzere her türlü zorbalığa maruz kalan çocuklar, yetişkinlik dönemlerinde dahi uzun vadeli etkilerle karşılaşabilirler. Zorbalığın, hem zorbalık yapan hem de zorbalığa uğrayan bireyler için bazı sonuçları bulunmaktadır:
• Daha yüksek madde kullanımı riski. • Okuldan devamsızlık ya da okulu terk etme olasılığı. • Sağlık komplikasyonları. • Düşük okul başarısı. • Depresyon veya diğer ruh sağlığı sorunları.
Çocuğunuzla Zorbalık Hakkında Konuşun
Çocuğunuzun zorbalığa maruz kaldığını, zorbalık yaptığını veya bir seyirci olarak yer aldığını düşünmüyorsanız bile, aşağıdaki soruları sorarak çocuğunuzun korunmasına yardımcı olabilirsiniz:
• Okul nasıl gidiyor? • Sınıf arkadaşları hakkında ne düşünüyorsun? • Okulda birilerinin alay edildiği veya zorbalığa maruz kaldığı durumlar var mı? • Öğle yemeği zamanları nasıl geçiyor? (veya teneffüsler?) • Sosyal medya platformlarında olumsuz içerikler paylaşan, tweet atan ya da insanları yaralayıcı paylaşımlarda bulunan kişiler var mı?
Çocuğunuzun Zorbalığa Karşı Gelmesine Yardımcı Olun
Çocuğunuzun her türlü zorbalıktan kaçınmasına sürekli olarak yardımcı olamayabilirsiniz; ancak zor durumlarla baş edebilmesi için gerekli başa çıkma becerilerini geliştirmesine destek olabilirsiniz. Çocuğunuzla vakit geçirin, ona sevgi gösterin ve cesaretlendirin. Başkalarına karşı iyi davranışlar sergilemek üzere bir model olun. Zor durumları çocuğunuzla konuşarak, sorunları hakkında size güvenebileceğini hissetmesini sağlayabilirsiniz.
Çocuğunuz Zorbalığa Uğradığında
Çocuğunuzun zorbalığa maruz kaldığını öğrenmek üzücü bir durum olabilir. Ona yanınızda olduğunuzu, dinlemeye istekli olduğunuzu ve durumu düzeltmek için harekete geçeceğinizi hissettirin. Aşağıdaki adımları izleyebilirsiniz:
• Çocuğunuzun zorbalığa karşı nasıl tepki verebileceğini öğrenmesine yardımcı olun.
• Çocuğunuza aşağıdaki becerileri nasıl geliştirebileceğini öğretin:
– Zorbalık yapan kişinin gözlerine bakabilme. – Dik durma ve sakin kalma. – Takmıyormuş gibi davranabilme. – Ortamdan uzaklaşma. – Elektronik mesajlarına cevap vermekten kaçınma ve istenmeyen mesaj gönderen kişilerle iletişimi kesme. – Bir ebeveyn veya diğer güvenilir yetişkinlere zorbalık içeren mesajları, gönderileri veya e-postaları gösterme.
Çocuğunuza net ve kararlı bir ses tonuyla aşağıdaki ifadeleri nasıl kullanacağını öğretin:
– “Yaptığın şey hoşuma gitmiyor.” – “Lütfen benimle böyle konuşma.” – “Neden bunu söylüyorsun?”
Birçok çocuğa bu becerileri kullanmak doğal gelmeyebilir. Bu durum, yeni bir dil öğrenmeye benzeyebilir ve önemli ölçüde pratik gerektirebilir. Pratik yaptıkça, zor anlarda bu becerileri kullanmak çocuğunuza daha doğal gelecektir.
Çocuğunuza ne zaman ve nasıl yardım isteyeceğini öğretin. Çocuğunuz zorbalıkla karşılaştığında bir yetişkinden yardım istemekten çekinmemelidir. Bazı çocuklar zorbalığa maruz kaldıkları için utanç hissedebilir; bu nedenle ebeveynlerin, zorbalığın çocukların suçu olmadığını anlatmaları önemlidir.
Çocuğunuzun diğer çocuklarla arkadaşlık kurmasını teşvik edin. Çocuğunuzun katılabileceği, okul içerisinde ve dışında, yetişkin gözetiminde pek çok grup bulunmaktadır. Arkadaşlarını evinize davet ederek sosyal etkileşimlerini artırın.
Çocuğunuzun ilgi alanlarına yönelik etkinlikleri destekleyin. Çocuğunuz, takım sporları, müzik grupları veya sosyal kulüpler gibi etkinliklere katılarak yeni yetenekler ve sosyal beceriler geliştirebilir. Çocuklar, başkalarıyla iyi ilişkiler kurduklarında zorbalığa maruz kalma olasılıkları daha düşük olur.
Okul yetkililerini sorunlara karşı bilinçlendirin ve çözümler üzerinde birlikte çalışmak üzere kendileriyle iletişim kurun. Zorbalık çoğunlukla sınıf dışında gerçekleştiğinden, okul müdürü, rehberlik danışmanı, oyun alanı gözlemcileri ve çocuğunuzun öğretmenleriyle görüşerek durumu aktarmakta fayda vardır. Siber zorbalık da dahil olmak üzere tüm zorbalıkları bir yere kaydedip, çocuğunuzun okuluna bildirmeniz önemlidir. Zorbalığın ne zaman ve nerede meydana geldiğini bilerek, siz ve çocuğunuz gelecekteki olumsuz durumlarda ne yapmanız gerektiğini daha iyi planlayabilirsiniz.
Çocuğunuz Zorbalık Yaptığında
Hiçbir ebeveyn, çocuklarının başka bir çocuğa zorbalık yapacağını düşünmek istemez; ancak bu durum gerçekleşebilir ve ebeveynler bu konuyla ilgili hazırlıklı olmalıdır. Çocuğunuzun birine zorbalık yaptığını biliyorsanız, bu durumu ciddiye almalısınız. Çocuğunuzun davranışlarını değiştirmek için gereken zamanı şimdi değerlendirmelisiniz.
Zorbalığın Uzun Vadeli Sonuçları ve Önleme Stratejileri
Uzun vadede, zorbalık yapan çocuklar sorunlar yaşamaya devam edebilir ve genellikle durum daha da kötüleşir. Zorbalık davranışının devam etmesine izin verildiğinde, bu çocuklar iş ve aile hayatlarında genellikle daha az başarılı olur ve hatta kanunla başları derde girebilir.
• Çocuğunuzun zorbalığın ne olduğunu ve neden bir sorun oluşturduğunu anlamasına yardımcı olun. • Zorbalığın diğer çocukları nasıl incittiğini anlamasına destek verin. • Çocuğunuza, davranışlarının iyi ve kötü sonuçlarına dair gerçek örnekler sunun. • Saldırgan veya kırıcı davranışlarına karşı kesin ve tutarlı sınırlar koyun. • Çocuğunuzun zorbalığın asla kabul edilebilir bir davranış olmadığını anlamasını sağlayın. • Olumlu bir rol model olun. • Ayrıcalıkların kaybı gibi etkili ve fiziksel olmayan disiplin yöntemleri kullanın. • Zorbalığa maruz kalan çocukların velileri ve okul yetkilileriyle işbirliği yapın. • Çocuğunuzun bireysel beceri ve ilgi alanlarının gelişimine yardımcı olun. • Çevrimiçi zamanlarını denetleyin ve ziyaret ettikleri siteleri takip edin. • Yardım alın. Davranışı değiştirmekte zorlanıyorsanız bir uzmandan destek isteyin.
Çocuğunuz Seyirci Konumunda Olduğunda
Çoğu çocuk ne zorbalık yapar ne de zorbalığa uğrar; genellikle olayları izlerler. Çocuğunuzun zorbalığı durdurmak için yapabileceği bazı şeyler vardır:
• Zorbalığa seyirci kalmamalıdır. • İyi bir örnek oluşturun. • Zorbalığa uğrayan çocuğun uzaklaşmasına yardımcı olun. • Güvenilir bir yetişkinle konuşun. • Arkadaş olun. • Toplumda herkesin, tüm çocuklar için güvenli bir ortam oluşturmak adına birlikte çalışması önemlidir.
Kaynak: https://www.pkwypediatrics.com/mental-health/Bullying
